ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් (Frozen Shoulder): ආයුර්වේද ප්රතිකාර, සුවය සහ නිවසේදී සත්කාර
කියවීමට මිනිත්තු 5
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ adhesive capsulitis ලෙස හැඳින්වෙන ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් නිහඬව ආරම්භ වේ. රාක්කයකින් යමක් ගැනීමට අත දිගු කරන විට හෝ බ්ලවුසයක් පිටුපසින් බොත්තම් දමන විට වේදනාව ඇති වීමට පටන් ගන්නා අතර, මාස කිහිපයකින් උරහිස කොතරම් තද වේද යත් අත ඔසවන්නටවත් අපහසු වේ. එය වඩාත් සුලබ වන්නේ වයස අවුරුදු 40ත් 60ත් අතර අයට ය; දියවැඩියාව ඇති අයට එය බහුලව වැළඳේ.
ආයුර්වේදයේ මෙම තත්ත්වය අවබාහුක ලෙස විස්තර වේ; එනම් කිපුණු වාතය උරහිස් සන්ධිය වියළා තද කරන රෝගයකි. ආයුර් ජීවක මධ්‍යස්ථානයේදී අප වැඩිපුරම ප්රතිකාර කරන සන්ධි රෝගවලින් එකක් වන මෙයට, ප්රතිකාර කලින් ආරම්භ කළ විට හොඳම ප්‍රතිඵල ලැබේ.
හිර වූ උරහිස නිදහස් වෙයි; නමුත් සන්ධියට ප්රතිකාර කර එය චලනය කරමින් තැබූ විට, එය වඩා ඉක්මනින් හා වඩා අඩු වේදනාවකින් නිදහස් වෙයි.
තද ගතිය ඇති වන්නේ සන්ධිය වටා ඇති පටක ආවරණය (capsule) ඝන වී තද වීමෙනි. ප්රතිකාර නොකළහොත්, සාමාන්යයෙන් වසර 1-3ක කාලයක් තුළ මෙම තත්ත්වය අදියර තුනක් පසු කරයි. ප්‍රතිකාරවල අරමුණ එම කාලය කෙටි කිරීම සහ ඔබට තවමත් ඇති චලනය ආරක්ෂා කිරීමයි.
කැඩුණු කණ්ඩරාවක්, ආතරයිටිස් සහ බෙල්ලේ තෙරපුණු ස්නායුවක් ඇතුළු තවත් ගැටලු කිහිපයක් ද ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් ලෙස පෙනිය හැක. එබැවින් ප්‍රතිකාරයක් නිර්දේශ කිරීමට පෙර ඔබේ ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයා උරහිස මෙන්ම බෙල්ල ද පරීක්ෂා කරයි.
ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් හි අදියර තුන
- හිර වීමේ අදියර: වේදනාව වැඩි වේ, විශේෂයෙන් රාත්‍රියට, චලනය අඩු වීමට පටන් ගනී. මෙම අදියර සති හයක සිට මාස නවයක් දක්වා පැවතිය හැක.
- හිර වූ අදියර: වේදනාව අඩු වුවත් උරහිස වඩාත්ම තද වී ඇති අතර, දෛනික කටයුතු අපහසු වේ. සාමාන්යයෙන් මෙය මාස 4-6ක් පවතී.
- නිදහස් වීමේ අදියර: මාස හයක සිට වසර දෙකක් දක්වා කාලයක් තුළ චලනය සෙමින් යළි ලැබේ.
ආයුර්වේදය ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් සඳහා ප්රතිකාර කරන්නේ කෙසේද?
ප්‍රතිකාරවලදී සන්ධිය ලිහිල් කරන බාහිර ප්රතිකාර සහ වාතය හා ප්‍රදාහය සමනය කරන අභ්‍යන්තර ඖෂධ එකට යොදා ගැනේ. අදියර අනුව ප්රතිකාර වෙනස් වේ: වේදනාකාරී හිර වීමේ අදියරේදී ප්රතිකාර මෘදු සහ උණුසුම් ය; වේදනාව සමනය වූ පසු අවධානය යොමු වන්නේ චලනය යළි ලබා ගැනීමට ය.
- අභ්‍යංග: උරහිස, බෙල්ල සහ අත උණුසුම් ඖෂධීය තෙල්වලින් මර්දනය. අපගේ මධ්‍යස්ථානයේ මුරිවෙන්න සහ සහචරාදි වැනි තෙල් භාවිත කෙරේ.
- පත්‍ර පිණ්ඩ ස්වේද: සන්ධි ආවරණය ලිහිල් කර වේදනාව සමනය කිරීමට උණුසුම් ඖෂධ කොළ පොට්ටනිවලින් තැවීම.
- නස්‍ය: අකු ඇටයට ඉහළින් ඇති රෝග සඳහා සාම්ප්‍රදායිකව නියම කෙරෙන, නාසය හරහා දෙන ඖෂධීය තෙල්.
- එක් එක් රෝගියා සඳහාම සකසන කෂාය සහ අනෙකුත් පානය කරන ඖෂධ.
- වේදනාව ඉඩ දෙන පරිදි හඳුන්වා දෙන, මඟපෙන්වීම සහිත දිගු කිරීමේ ව්යායාම.
නිවසේදී කළ හැකි ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් ව්යායාම
උණුසුම් ස්නානයකින් හෝ තැවීමකින් පසු, දිනකට එක් වරක් හෝ දෙවරක් මේවා මෘදුව කරන්න. සුළු ඇදීමේ අපහසුවක් බලාපොරොත්තු විය හැක; තියුණු වේදනාවක් දැනුණොත් නවත්වන්න.
- පෙන්ඩුලම් ව්‍යායාමය: හොඳ අත මේසයක් මත තබා ඉදිරියට නැමී, රෝගී අත එල්ලා වැටීමට ඉඩ හැර, කුඩා රවුම් ලෙස කරකවන්න.
- බිත්තිය දිගේ ඇඟිලි ගෙන යාම: බිත්තියට මුහුණලා සිට, පහසු තරම් උසකට ඇඟිලි බිත්තිය දිගේ ඉහළට ගෙන ගොස්, යළි පහළට ගෙන එන්න.
- තුවා ව්‍යායාමය: දෑතින්ම පිටුපසින් තුවායක් අල්ලාගෙන, හොඳ අතින් රෝගී අත මෘදුව ඉහළට අදින්න.
- පපුව හරහා දිගු කිරීම: හොඳ අතින් රෝගී අත පපුව හරහා ගෙන ඇවිත් තත්පර 15ත් 20ත් අතර කාලයක් අල්ලාගෙන සිටින්න.
වැළැක්විය යුතු දේ
- අත සම්පූර්ණයෙන්ම නිසලව හෝ එල්ලුමක තබා ගැනීම; විවේකය තද ගතිය වැඩි කරයි.
- තියුණු වේදනාව නොසලකා උරහිස බලෙන් චලනය කිරීම.
- රෝගී පැත්තට හැරී නිදා ගැනීම.
- තද වූ උරහිසට සීතල සුළඟ සහ සීතල තැවීම්; සාමාන්යයෙන් එයට වඩා ගැළපෙන්නේ උණුසුමයි.
- සුවය ප්‍රමාද කරන, පාලනය නොකළ දියවැඩියාව.
වෛද්‍යවරයෙකු හමු විය යුත්තේ කවදාද?
උරහිසේ වේදනාව ඔබේ නින්දට බාධා කරයි නම්, අත උරහිස් මට්ටමට ඔසවන්නට නොහැකි නම්, නැතහොත් තද ගතිය සති 2-3කට වඩා පවතී නම් වෛද්‍ය හමුවක් වෙන් කර ගන්න. වැටීමකින් හෝ තුවාලයකින් පසු වේදනාව ඇති වූයේ නම්, උරහිස උණුසුම්, රතු පැහැති සහ ඉදිමී ඇත්නම්, නැතහොත් උරහිසේ වේදනාව සමඟ පපුවේ වේදනාවක් හෝ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුවක් ඇත්නම් හදිසි ප්රතිකාර ලබා ගන්න.
නිතර අසන ප්‍රශ්න
ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් සුව වීමට කොපමණ කාලයක් ගත වේද?
ප්රතිකාර නොමැතිව සාමාන්යයෙන් වසර 1-3ක් ගත වේ. ප්රතිකාර සහ නිතිපතා ව්යායාම සමඟ බොහෝ රෝගීන්ට ඊට වඩා ඉක්මනින් පහසු චලනයක් යළි ලැබෙන නමුත්, ප්රතිකාර ආරම්භ කරන අදියර සහ දියවැඩියාව වැනි තත්ත්ව අනුව කාලය වෙනස් වේ.
ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් සඳහා මර්දනය හොඳද?
මෘදු උණුසුම් තෙල් මර්දනය සහ තැවීම වේදනාව සමනය කර සන්ධිය දිගු කිරීමේ ව්‍යායාමවලට සූදානම් කරයි. වේදනාකාරී උරහිසක් බලෙන් මර්දනය කිරීම හෝ හැසිරවීම තත්ත්වය නරක අතට හැරවිය හැකි බැවින් එය වැළැක්විය යුතුය.
ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් සඳහා උණුසුම ද අයිස් ද යෙදිය යුත්තේ?
තද වූ, රිදෙන ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් එකකට සාමාන්යයෙන් වඩා හොඳින් ක්රියා කරන්නේ උණුසුමයි; ආයුර්වේදය නිර්දේශ කරන්නේ ද එයයි. අයිස් වඩාත් ගැළපෙන්නේ ඉදිමීම සහිත අලුත් තුවාලයකට ය.
ෆ්රෝසන් ෂෝල්ඩර් නැවත ඇති විය හැකිද?
එය එකම උරහිසේ නැවත ඇති වන්නේ කලාතුරකිනි, නමුත් සමහරුන්ට පසුව අනෙක් උරහිසේ ඇති විය හැක. රුධිරයේ සීනි පාලනය කර ගැනීම සහ උරහිස් චලනය කරමින් තබා ගැනීම අවදානම අඩු කරයි.
වෛද්‍ය සරත් විමලගුණසේකර
නිර්මාතෘ, ප්‍රධාන ආයුර්වේද වෛද්‍ය නිලධාරී
වෛද්‍ය සරත් කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යායතනයෙන් ගෞරව සහිතව උපාධිය ලැබීය. වසර 28ක් පුරා ඔහු දේශීය හා විදේශීය රෝගීන් 15,000කට අධික සංඛ්‍යාවකට ප්රතිකාර කර ඇති අතර, අපගේ ඖෂධ ශාලාවේ පිළියෙළ කෙරෙන සෑම ඖෂධ යෝගයක්ම සහ සෑම පංචකර්ම ප්‍රතිකාරයක්ම ඔහුගේ පෞද්ගලික අධීක්ෂණය යටතේ සිදු වේ.
